OIML R111-1:2004, kütle referans ağırlıklarının sınıflandırılması için uluslararası kabul gören standarttır. E1, E2, F1, F2, M1, M1-2, M2, M2-3 ve M3 olmak üzere toplam 9 doğruluk sınıfı tanımlar.
Sınıfların Tipik Kullanım Alanları
- E1: Ulusal metroloji enstitüleri, en yüksek doğruluk
- E2: Akredite kalibrasyon laboratuvarları, referans transfer
- F1: Hassas analitik terazi kalibrasyonu (0.1 mg çözünürlük)
- F2: Yarı hassas terazi (1 mg-10 mg çözünürlük)
- M1: Endüstriyel tartım, ticaret
- M2-M3: Ağır sanayi, kaba tartım
Doğru Sınıf Seçim Kuralı
Genel kural: referans ağırlığın maksimum izin verilen hatası (MPE), terazinin çözünürlüğünden en az 3 kat küçük olmalıdır.
Örnek: 0.1 mg çözünürlüklü bir analitik terazi için 100 g noktasında kullanılacak ağırlığın MPE'si ≤ 0.033 mg olmalıdır. OIML R111'e göre 100 g için F1 sınıfının MPE'si ±0.5 mg'dir — bu yetersiz kalır. F1 yerine E2 (±0.16 mg) veya E1 (±0.05 mg) tercih edilmelidir.
Terazi Kalibrasyonunda Testler
- Tekrarlanabilirlik: Aynı yükle en az 10 tekrar ölçüm, standart sapma hesaplanır
- Doğrusallık: 5-10 farklı nokta, hem artan hem azalan sırayla ölçülür
- Eksantrik yük: Kefenin 4 köşesi ve merkezinde tam kapasitenin ~1/3'ü ile ölçüm
- Hassasiyet kontrolü: Kefeye küçük bir yük eklenip çıkarılarak cihazın tepkisi incelenir
Kritik Uyarı
Ağırlıkları çıplak elle tutmak kütlede 1-3 mg'lık kontaminasyon bırakabilir. E1/E2 sınıfında pensel veya eldiven kullanımı zorunludur.
Belirsizlik Bütçesi
Terazi kalibrasyonunda belirsizlik bütçesi: referans ağırlığın belirsizliği, terazi tekrarlanabilirliği, çözünürlüğü, hava kaldırma etkisi ve eksantriklik bileşenlerini içerir. Hava yoğunluğu düzeltmesi özellikle hassas tartımda (E1/E2) kritiktir.